تبدیل «مهندسى فرهنگى» به گفتمان غالب جامعه
مهندسى فرهنگى در حقیقت تلاش در جهت تقویت عناصر و مولفه هاى اصلى فرهنگ اسلامى و ملى كشور ما و پاسداشت آن در برابر نفوذ و تاثیر فرهنگ مخرب غربى در پرتو چینش مناسب و تعیین جایگاه صحیح تمامى ابعاد مولفه ها و ویژگى هاى فرهنگى جامعه ماست. اندیشمندان علوم اجتماعى و علوم انسانى در نظریه پردازى از تمثیلهاى حوزه اى براى حوزه دیگر استفاده مى كنند. نظریه پردازان از طبیعت براى توضیح امور جامعه و از جامعه براى توضیح طبیعت الگو بردارى مى كنند. هرچه انسانها خلاقیت خود را بیشتر به كار مى گیرند و تكنولوژى و ابزارهاى جدیدى مى سازند به همان اندازه از مفاهیم نوینى براى بیان مقصود و نظریه خود بهره مى برند. مفاهیمى نظیر زیربنا، روبنا، فوندانسیون، ارگانیك و... از جمله مفاهیم حوزه هاى مهندسى و پزشكى براى بیان مقصود در حوزه علوم اجتماعى بوده اند. طرح مهندسى فرهنگى در چند سال اخیر نیز از این دسته از مفاهیم است. اما اینكه چه عامل یا عواملى باعث خلق این مفهوم گردید و الزامات انجام این بحث چیست نیاز به توضیح بیشترى دارد. كشورهاى غربى كه از قرن 15 میلادى تهاجم نظامى خود را براى كسب ثروت و منابع ممالك شرق آغاز نمودند تا دهه هاى پایانى قرن 20 با استفاده از روش نظامى و داد و ستدهاى ناعادلانه اقتصادى به تاراج منابع شرق پرداختند اما فشارهاى عظیم ملتها براى كسب استقلال طى دهه هاى سه و هفت قرن 20 سبب خروج سلطه گران از ممالك شرق شد. یافتن روشى جایگزین براى استمرار روند گذشته دغدغه اى بود كه مدام در اندیشه سلطه گران پرورانده مى شد. و در همین راستا بود كه فاز تهاجم ازحالت نظامى تغییر كرد و رنگ و بوى فرهنگى یافت. پیشرفت ابزار هاى ارتباطى و اطلاعاتى در چند دهه گذشته توان بیشترى را براى كشور هاى غربى جهت دستیابى به اهداف و مقاصدشان فراهم ساخت وآنها نهایت تلاش خویش را جهت بهره بردارى و دستیابى به اهدافشان به كار بستند. در همین راستا جهانى سازى به جاى جهانى شدن به ویژه از طرف دولت امریكا در دستور كار قرار گرفت. در واكنش به همین تلاشها بود كه صیانت از فرهنگ ملى به شكل هاى گوناگون مورد توجه ممالك شرقى و تمامى كشورها مورد تهاجم قرار گرفت. مهندسى فرهنگى نیزكه در چند سال اخیر از طرف مقام معظم رهبرى در دیدارهاى سالانه ایشان با اعضاى شوراى عالى انقلاب فرهنگى مكرر مورد تاكید قرار گرفته است در حقیقت تلاش در جهت تقویت عناصر و مولفه هاى اصلى فرهنگ اسلامى وملى كشور ما و پاسداشت آن در برابر نفوذ و تاثیر فرهنگ مخرب غربى در پرتو چینش مناسب و تعیین جایگاه صحیح تمامى ابعاد مولفه ها و ویژگى هاى فرهنگى جامعه ما است و دستیابى به نتیجه در خور این تلاش ها نیازمند طرح مهندسى فرهنگى است و در این طرح توجه به چند نكته ضرورى مى نماید: 1- در صحنه مهندسى فرهنگى با چند سطح روبرو هستیم كه در بالاترین سطح آرمانها و اهداف قرار دارند كه كاملا بر اساس بینش و انسان شناسى اسلامى و غایت مندى زندگى این جهان تعریف و تبیین شده اند و بالاتر از طرح مهندسى فرهنگى قرار مى گیرند كه طرح مهندسى فرهنگى براساس این آرمانها و اهداف ترسیم مى شود. آنها مطلوب هاى ما هستند كه طراحان مهندسى فرهنگى كوشش مى نمایند با روش هاى گوناگون و با تنظیم سیاست هاى مناسب به آنها دست یابند. اما درسطح اول طرح مهندسى فرهنگى سیاستهاى كلى فرهنگى جاى مى گیرند كه ناظر به آن آرمانها و اهداف هستند و دستیابى به آنها زمانى ممكن مى گردد كه هم در سیاست هاى كلى سایر حوزهاى جامعه و هم درسطوح پایین تر به شكل قوانین، آیین نامه ها، بخشنامه ها ودر قالب راهكارهاى كوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت طراحى گردند. مجموعه این طرح كه از بالاترین سطح تا پایین ترین سطح را شامل مى شود نقشه مهندسى فرهنگى كشور را تشكیل مى دهد. ?- دستیابى به اهداف مهندسى فرهنگى به عنوان پیش زمینه و مقدمه نیازمند رصد فرهنگى و شناخت صحیح از تمامى ابعاد ویژگى ها مولفه هاى مسائل و مشكلات فرهنگ ملى و همچنین جریانات فرهنگى روز در سطح جهان و ارزیابى تاثیر آنها بر فرهنگ ملى است. در كنار این شناخت دقیق ارزیابى جریانات فرهنگى در سطوح ملى و بین المللى در حداقل ? دهه آینده و لحاظ نمودن آنها در طرح مهندسى فرهنگى از الزامات اصلى بحث مهندسى فرهنگى است. ?- درك درست از میزان جمعیت كشور، تركیب جمعیتى، هرم سنى، میزان جمعیت شاغل و نوع اشتغال آنها در بخش هاى مختلف سطوح تحصیلات تعداد مراكز فرهنگى خارج از حیطه و نفوذ دولت، میزان صنعتى شدن كشور و... كمك شایانى در جهت دستیابى به اهداف ترسیم شده مى نماید. ?- شوراى عالى انقلاب فرهنگى به عنوان مغز متفكر و مركز اصلى مهندسى فرهنگى باید با تعیین یك ساختار مناسب و شاخص هاى دقیق ضمن فراهم كردن زمینه اجراى طرح مهندسى فرهنگى ارزیابى مستمرى از روند انجام طرح مهندسى فرهنگى به عمل آورده و با اعمال مهندسى همزمان دستیابى به اهدف متعالى را تحقق بخشد. مطمئنا اجراى دقیق نقشه مهندسى فرهنگى كشور به كاهش فعالیت هاى موازى و تداخل كاركرد برخى از سازمان ها و نهادهاى فرهنگى و هماهنگ سازى بیشتر آنها خواهد انجامید و ضمن تقویت دستاوردهاى هریك از آنها توسط سازمان هاى دیگر تحول اساسى در فعالیت و بهره ورى سازمان هاى فرهنگى و تقویت و تعالى فرهنگ كشور را به بارخواهد آورد. تبدیل مهندسى فرهنگى به یكى از گفتمان هاى غالب در جامعه و ایجاد اجماع نظر در بین نخبگان سبب فراهم شدن زمینه لازم جهت تهیه طرح دقیق مهندسى فرهنگى مى گردد. برگزارى همایش ملى مهندسى فرهنگى گامى در این راستا است. ................................................................................ منبع :روزنامه جوان
|